تفاوت GPT و MBR چیست؟

تفاوت GPT و MBR

هنگام نصب ویندوز روی یک سیستم خام( یعنی سیستمی که تا به حال سیستم‌عامل روی آن نصب نشده است) یا وقتی که قصد دارید هارددیسک خود را فرمت کنید. سوالی مبنی بر این‌که می‌خواهید از GPT مخفف GUID Partition Table یا MBR که مخفف Master Boot Record استفاده کنید، مطرح می‌شود. در این مطلب تفاوت بین این دو نوع فرمت‌دهی را یاد می‌گیریم و متوجه خواهیم شد که از کدام‌یک استفاده کنیم. تفاوت GPT و MBR در پارتیشن‌بندی هارددیسک چیست؟

هر چند GPT مزیت‌های زیادی دارد اما در برخی موارد استفاد از MBR ضرورت دارد و حتی سازگارتر از GPT است. GPT یک استاندارد مختص ویندوز نیست و بقیه سیستم‌عامل‌ها مانند مک و لینوکس هم می‌توانند از این قابلیت در هارددیسک‌ها بهره ببرند.

زمان تخمین زده شده مطالعه: ۶ دقیقه

تفاوت GPT و MBR

MBR و GPT دو روش متفاوت برای ذخیره‌سازی اطلاعات و پارتیشن‌بندی کردن یک هارددیسک است. این اطلاعات شامل این است که هر سکتور مربوط به کدام پارتیشن است و کدام پارتیشن Bootable است. ساختار پارتیشن‌بندی در این دو روش متفاوت است. همان‌طور که در تصویر زیر مشاهده می‌کنید، GPT از تمامی نسخه‌های ویندوز پشتیبانی نمی‌کند که در ادامه توضیح خواهم داد.

بیشتر بدانید: «فرآیند بوت سیستم‌عامل ویندوز به زبان ساده»

تفاوت GPT و MBR

همان‌طور که قبلا در مورد MBR در بخش مراحل بوت شدن سیستم‌عامل توضیح داده بودیم، MBR از Master boot record استفاده می‌کند که یک سکتور در ابتدای هارددیسک است که اطلاعاتی که در بخش قبل گفتیم را در خود نگه می‌دارد. نکته مهم در مورد MBR این است که هارددیسک‌های با ظرفیت بالاتر از ۲ ترابایت را شناسنایی نمی‌کند. یعنی اگر هارد دیسک ۴ ترابایت دارید از این MBR نمی‌توانید استفاده کنید (فقط تا ۲ ترابایت).

فقط Primary پارتیشن‌ها Bootable می‌شوند و در MBR بیشتر از ۴ تا پارتیشن Primary نمی‌توان داشت.

نکته دوم در مورد MBR این است که تا ۴ عدد Primary پارتیشن می‌توانید ایجاد کنید و اگر پارتیشن‌های Primary بیشتری می‌خواهید باید یکی از این Primaryها را تبدیل به Extended Partition کنیم و به صورت منطقی داخل این پارتیشن، پارتیشن‌های logical ایجاد کنیم. خوب است بدانید فقط در Primaryها می‌توان سیستم‌عامل نصب کرد، یا به عبارتی فقط primary partitionها bootable می‌شوند.

مزیت GPT نسبت به MBR

MBR در سال ۱۹۸۳ راه‌اندازی شد و GPT یک تکنولوژی جدید است که با UEFI ارائه شده است. در مورد تفاوت UEFI و BIOS قبلا مفصل صحبت کردیم. به صورت خلاصه یا به قول خارجی‌ها نات‌شل(Nutshell)، تکنولوژی UEFI به تدریج جایگزین فریموِر بایوس در سیستم‌های جدید امروزی خواهد شد. اگر قصد استفاده از GPT را دارید باید از UEFI استفاده کنید. به مرور GPT به‌صورت کامل جایگزین MBR می‌شود.

GPT از یک شناسه منحصربه‌فرد جهانی برای هر پارتیشن استفاده می‌کند که به GUID یا Globally Unique Identifier معروف است که یک رشته تصادفی یا Random است که هر پارتیشن GPT را در دنیا منحصربه‌فرد می‌کند. GPT محدودیت‌های MBR را ندارد و ظرفیت‌های بسیار بالا را هم پشتیبانی می‌کند و هم‌چنین می‌توان تا ۱۲۸ عدد پارتیشن Primary در ویندوز داشت. البته این محدودیت به‌خاطر ویندوز است و خود سیستم GPT محدود به ۱۲۸ نیست و بی‌نهایت پارتیشن می‌توان ساخت.

ضریب اطمینان در پارتیشن‌بندی GPT بسیار بالاتر از MBR است و خطر از دست دادن اطلاعات در GPT کمتر است اما پیش‌نیازهاش باید رعایت شود.

در دیسک MBR اطلاعات پارتیشن‌ها و بوت در یک مکان ذخیره می‌شود که اگر اطلاعات دچار مشکل شود، سیستم شما هم دچار مشکل می‌شود. اما در GPT چندین نسخه کپی از اطلاعات در دیسک ذخیره می‌شود تا در صورت وجود مشکل بتوان اطلاعات را بازیابی کرد. هم‌چنین در GPT مکانیزم CRC که مخفف Cyclic Redundancy Check هم انجام می‌شود تا در صورت سالم نبودن اطلاعات، تلاش می‌کند تا اطلاعات سالم و دست‌نخورده را از یک مکان دیگر بازیابی کند. CRC یک مکانیزم تشخیص خطا در دستگاه‌های ذخیره‌سازی است.

آیا می‌توان MBR را به GPT تبدیل کرد و برعکس؟

طبق گفته‌های شرکت مایکروسافت می‌توان این مکانیزم را به یکدیگر تبدیل کرد، اما قبل از انجلم این‌کار از اطلاعات خود یک بکاپ تهیه کنید، چون اطلاعات شما پاک خواهند شد. اگر هاردیسک شما بیشتر از ۲ ترابایت نیست نیازی به انجام این عمل نیست. روش تبدیل به صورت زیر است. قبل از شروع عملیات باید بدانید که از لحاظ سطح دسترسی، شما باید عضو یکی از این دو گره باشید. Administrators یا Backup operators تا بنتوانید عملیات تبدیل را شروع کنید. دستورات زیر را در cmd وارد کنید.

diskpart
list disk
select disk <disk number>
clean
convert gpt
exit

اگر قصد تبدیل به MBR را دارید به‌جای convert gpt از convert mbr استفاده کنید. دقت کنید که دستور clean همه پارتیشن‌ها را پاک می‌کند. برای اینکه متوجه شوید هارد دیسک شما MBR است یا GPT دو حالت دارید استفاده از cmd یا دستور و دوم از راه گرافیکی و چک کردن disk management. ما راه اول را پشنهاد می‌کنیم. در دستورات بالا وقتی list disk را تایپ می‌کنید، روبروی هر دیسک یک ستون به نام GPT قرار دارد اگر زیر آن ستاره بود یعنی GPT است اگر ستاره نبود یعنی MBR است.

list disk

مشکلات هنگام نصب ویندوز

اگر هنگام نصب ویندوز و در هنگام پارتیشن‌بندی با ارور “Windows cannot be installed to this disk. The selected disk is not of the GPT partition style” مواجه شدید بدین معنی است که سیستم شما بر اساس UEFI بوت شده است ولی هارددیسک شما برای UEFI تنظیم نشده است که در این صورت دو راه وجود دارد.

  1. سیستم را ریستارت کنید و بایوس را روی حالت legacy BIOS-compatibility mode قرار دهید.
  2. هارددیسک خود را بر اساس GPT فرمت کنید تا بتوانید از UEFI استفاده کنید.

کدام سیستم‌عامل‌ها از GPT پشتیبانی می‌کنند؟

تمامی نسخه‌های ۶۴بیتی ویندوزهای ویستا، ۷، ۸، ۱۰ و سرورهای مرتبط با این نسخه‌ها که از ویندوز سرور ۲۰۰۸ شروع می‌شود، از GPT بر روی UEFI پشتیبانی می‌کند. همان‌طور که قبلا گفتیم این تکنولوژی مختص ویندوز نیست و سیستم‌عامل‌های دیگر مانند لینوکس و مک هم از GPT پشتیبانی می‌کنند.

جمع‌بندی و سخن پایانی

به صورت خلاصه اگر قصد استفاده از هارددیسک‌های بیشتر از ۲ ترابایت را دارید و یا می‌خواهید از UEFI استفاده کنید، از GPT استفاده کنید. تفاوت GPT و MBR را به صورت خلاصه بررسی کردیم. امیدوارم مورد توجه شما قرار گرفته باشد. با بامادون هر چیزی را بهتر بدون و ما را به دیگران هم معرفی کنید.

منبع: بامادون

کپی و نشر مطلب با ذکر منبع و نام نویسنده بلامانع است.

کامبیز ذوقی وب‌سایت
کامبیز ذوقی هستم بنیان‌گذار وب‌سایت بامادون ، کارشناس شبکه‌های کامپیوتری مایکروسافت عاشق یادگیری هر چه بیشتر کامپیوتر ، شبکه ، امنیت و وب
برچسب‌ها:

نظر دادن یک نوع هنر است! نظر شما چیست؟